Wczesna stymulacja dziecka z Zespołem Downa.

Dzieci z Zespołem Downa ze względu na szeroki wachlarz możliwych zaburzeń wymagają kompleksowego usprawniania obejmującego wszystkie sfery jego rozwoju.

Badania przedstawiane w literaturze i własne obserwacje pokazują, że poziom funkcjonowania dziecka z tą nieprawidłowością genetyczną zależy w dużej mierze od warunków życia, wychowania, sposobu traktowania dziecka, jakości i ilości dostarczanych bodźców, rodzaju oddziaływań rewalidacyjnych i okresu życia, w jakim zostały one podjęte.

Dzieci z Zespołem Downa są, podobnie jak ich zdrowi rówieśnicy, zdolne do indywidualnego rozwoju sprawności i umiejętności przydatnych w życiu. Wymagają jednak większej pomocy otoczenia.

Głównym medycznym uzasadnieniem konieczności prowadzenia terapii niemal od pierwszych chwil życia dziecka jest postępująca apoptoza i degeneracja układu nerwowego i co się z tym wiąże zmniejszająca się plastyczność mózgu. Jest to chwila, kiedy jeszcze rodzina nie jest emocjonalnie gotowa do podjęcia jakichkolwiek działań. Kiedy dominuje w ich emocjach niedowierzanie, poczucie nieszczęścia, niesprawdzenia się, potem złość i wrogość. Z upływem czasu, kiedy wzrasta świadomość pewnych faktów związanych z diagnozą pojawia się pytanie: Czy poradzę sobie wychowując dziecko z Zespołem Downa?

W Polsce istnieje wiele ośrodków zajmujących się wczesną interwencją. Reprezentują one różne podejścia terapeutyczne. Postaram się zaprezentować jeden z programów funkcjonujących z powodzeniem w naszym kraju. Został on przedstawiony przez panią prof. n. med. Ludwikę Sadowską i jej współpracowniczki na II Konferencji z cyklu: "Czas dla rodziców" zorganizowanej w Warszawie przez Stowarzyszenie Rodzin i Opiekunów Osób z Zespołem Downa "Bardziej Kochani".

Wrocławski Model Usprawniania (WMU) jest metodą wczesnej, kompleksowej i systematycznej stymulacji prawidłowego rozwoju dziecka. Jego podstawą jest wczesna i szczegółowa diagnostyka medyczna uzupełniona oceną psychologiczno-pedagodgiczna, logopedyczną oraz fizjoterapeutyczną z pomiarami antropometrycznymi i testami funkcjonalnymi sprawności psychoruchowej.

W szczególności są to:

  • Monachijska Funkcjonalna Diagnostyka Rozwojowa -dzięki której uzyskujemy profil rozwoju psychomotorycznego dziecka.
  • Nuerokinezjologiczna diagnostyka Vojty - określająca stopień zaburzeń ośrodkowej koordynacji nerwowej.
  • Badanie psychologiczne - określa funkcjonowanie rodziny: postawy i strukturę osobowości rodziców oraz akceptację dziecka niepełnosprawnego.
  • Badanie pedagogiczne - ocena zaburzenia rozwoju integracji sensorycznej wraz z oszacowaniem deficytów postrzegania zmysłowego, zwłaszcza czucia powierzchniowego, wzroku, słuchu i równowagi oraz stopnia wykształcenia schematu ciała w świadomości.
  • Wczesna diagnostyka logopedyczna - ocena stanu narządu artykulacyjnego, poziomu komunikacji językowej i podejmowanie ustno-twarzowej terapii regulacyjnej (uttr) Castillo-Moralesa.
  • Konsultacje specjalistyczne z zakresu kardiologii, neurologii, chirurgii dziecięcej, endokrynologii, ortopedii, laryngologii i okulistyki.
  • Badania dodatkowe w celu oceny budowy i funkcji poszczególnych narządów i układów: techniki obrazowania (USG, TK, MRI), badania laboratoryjne, badania elektroencefalograficzne i elektromiograficzne, wywoływanie potencjałów mózgowych bodźcem dźwiękowym lub świetlnym.

Usprawnianie jest realizowane w tym modelu w warunkach domowych przez przeszkolonych rodziców pod nadzorem lekarza pediatry współpracującego ze specjalistami z zakresu rehabilitacji medycznej, psychologii, logopedii i pedagogiki.

Neurostymulacja we WMU polega na:

  1. Budowaniu więzi emocjonalnej z dzieckiem - podstawą wszelkiego rodzaju ćwiczeń jest nawiązywanie kontaktu wzrokowego ("oko-oko") z dzieckiem.
  2. Stymulacji sensomotorycznej obejmującej sfery:
    • wzrokową - stymulacja receptorów siatkówki wiązką światła białego skierowaną na nasadę nosa,
    • słuchową - pobudzanie przez mowę, śpiewanie, muzykę i rytm,
    • dotykową - pobudzanie przez dotyk, masaż całego ciała, a szczególnie twarzy, dłoni, stóp, który wywołuje zjawisko habituacji (przyzwyczajanie do dotyku), poprawia ukrwienie i przewodzenie,
    • zmysłu równowagi,
    • smaku,
    • węchu.
    Dzięki integracji wrażeń z różnych narządów zmysłu dziecko uzyskuje coraz lepszy i bardziej zróżnicowany obraz swojego ciała i świata otaczającego.
  3. Wczesnej stymulacji logopedycznej - rozpoczyna się ona zaraz po urodzeniu poprzez:
    • właściwe karmienie piersią, noszenie, układanie,
    • ćwiczenia oddechowe,
    • leczenie ortodontyczne.
  4. Ergoterapii (terapia ręki) - ćwiczenia manipulacji ręką podczas np. zabaw paluszkowych, układania, budowania z klocków, lepienia, zabaw w kisielu itp.
  5. Stymulacji kinezjologicznej:
    • gimnastyka niemowlęca zgodnie z fazami rozwoju,
    • gimnastyka korekcyjna,
    • kompleksowa neuromotoryczna stymulacja rozwojowa:
      • ustno-twarzowa terapia regulacyjna,
      • elementy terapii manualnej wg Arena,
      • neurofizjologiczna aktywacja systemu nerwowego przez torowanie bodźców Vojty,
      • wygaszanie patologicznego napięcia mięśni i korygowanie wzorców zastępczych metodą NDT - Bobath.
    • ćwiczenia Metodą Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne,
    • wykorzystanie Kinezjologii Edukacyjnej P. Dennisona.
  6. Fizykoterapii polegającej na stymulacji wolnozmiennym polem magnetycznym.
  7. Oddziaływaniach psychopedagogicznych:
    • pedagogika Marii Montessori,
    • terapia psychomotoryczna,
    • stymulacja zachowań społecznych
  8. Leczeniu farmakologicznym:
    • substytucyjne dawki hormonów tarczycy,
    • leki stabilizujące błony komórkowe,
    • megadawki witamin (głównie z grupy A,B,C,E,H),
    • preparaty z mikroelementami (selen, magnez, cynk),
    • wyciągi tkankowe.
      Można też stosować:
    • wyciągi grasicy,
    • preparaty stymulujące przekaźnictwo nerwowe,
    • immunoterapię,
    • enzymy trawienne.
  9. Korekcji chirurgicznej - wady narządowe.
  10. Korekcji wady wzroku za pomocą okularów.
  11. Korekcji wady słuchu za pomocą aparatów słuchowych
    • Inne:
    • Metoda Dobrego Startu;
    • Programy Aktywności: Świadomość Ciała, Kontakt i Komunikacja oraz Dotyk i Komunikacja M.Ch. Knill;
    • Terapia behawioralna;
    • Muzykoterapia;
    • Hipoterapia
    • Dogoterapia;
    • Metoda Domana


opracowała mgr Anna Krawczyk - psycholog




         

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2012 :: Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna nr 1 w Bydgoszczy