Rola nauczyciela w pracy z dzieckiem z dyskalkulią

Pracując z dziećmi, które mają zdiagnozowaną dyskalkulię należy pamiętać, że przysługują im następujące prawa: prawo do diagnozy, terapii oraz prawo do dostosowania form i metod nauczania. Nie oznacza to, że traktujemy te dziećmi z taryfą ulgową, ponieważ z przytoczonych wyżej praw wynikają także obowiązki. Zatem do obowiązków ucznia, który ma diagnozę dyskalkulii należy podjęcie pracy nad trudnościami oraz dokumentowanie jej w osobnym zeszycie, podobnie jak w przypadku ucznia, u którego zdiagnozowano dysleksję rozwojową. W pewnym zakresie wymagania wobec dzieci ze specyficznymi trudnościami w nauce powinny być zwiększone, w przeciwnym razie trudności będą się pogłębiały, a w konsekwencji ograniczą zdolność dziecka do odnoszenia sukcesów. Wśród form pomocy uczniowi z dyskalkulią wyróżnia się:

  • zajęcia korekcyjno-kompensacyjne
  • zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze
  • terapia pedagogiczna
  • konsultacje z nauczycielem matematyki
  • korepetycje

W pracy indywidualnej lub pracując z uczniem w małej grupie zachęca się stosowanie takich strategii, jak np.:

  • Identyfikacja rodzaju trudności, wybór jednego z zadań z tego zakresu.
  • Zachęcanie do głośnego przeczytania treści zadania, stawiania pytań przed rozwiązywaniem w zeszycie.
  • Objaśnianie dziecku typu zadania, zachęcanie, aby powiedziało, co powinno zrobić w celu uzyskania wyniku. U wielu dzieci lęk przed niepowodzeniem przyczynia się do wykształcenia tzw. wyuczonej bezradności, która hamuje twórcze myślenie, sprawia, że rezygnują z samodzielnej analizy zadania, zakładając porażkę. Zadaniem terapeuty jest zachęcanie do samodzielnego myślenia o zadaniu oraz wzmacnianie samooceny, pogodzenie się z faktem, że lepiej próbować rozwiązać zadanie i popełnić błąd, niż z niego zrezygnować.
  • Wymienianie wspólnie z dzieckiem czynności, potrzebnych do wykonania operacji, poczynając od nazwania symboli w niej występujących. Ważne precyzyjne stosowanie werbalnych procedur.
  • Dziecko powinno samodzielnie określić kolejne kroki prowadzące do rozwiązania problemu.
  • Zapisywanie poszczególnych czynności potrzebnych do wykonania zadania. Należy zadbać o to, by dziecko ustnie nazywało kolejne kroki swojego postępowania w trakcie rozwiązywania zadania, gdyż słuchowo-werbalne sprzężenie zwrotne dodatkowo utrwala zapamiętywanie kolejności działań.
  • Stosowanie wcześniej omówionej procedury liczenia.
  • Zachęcanie dziecka do sporządzania rysunków, grafów pomocnych w uchwyceniu zależności między elementami zadania.
  • Dopuszczanie możliwości korzystania z podręcznego kalkulatora (tylko w celu sprawdzenia poprawności odpowiedzi). W przypadku różnicy wyników zachęcamy dziecko, aby samodzielnie znalazło błąd i dokonało jego poprawy.
  • Zachęcanie dziecka do wykorzystywania umiejętności nabytych w procesie terapii np. podczas sytuacji życia codziennego (tu potrzebna jest współpraca z rodzicami).

Powyższe strategie odnoszą się do pracy terapeutycznej z dzieckiem ze specyficznymi trudnościami w nauce matematyki, natomiast pomocne są również zalecenia zawarte w opinii Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej odnoszące się do dostosowania form i metod nauczania na lekcji matematyki.
Należą do nich najczęściej:

  • Odpytywanie częściej, ale z mniejszej partii materiału.
  • Systematyczne powtarzanie nabywanych wiadomości z matematyki (pomoc nauczyciela w selekcjonowaniu materiału), wyznaczanie krótkich partii materiału do nauki.
  • Ocenianie toku rozumowania ucznia przez analizę działań, a nie jedynie wyników.
  • Zapewnienie powodzenia w rozwiązywaniu zadań na lekcji matematyki i uznania nauczyciela.
  • Zachęcanie do poszukiwań własnych strategii i schematów rozwiązań pojawiających się problemów w zadaniach matematycznych.
  • Przybliżanie (pomoc w zrozumieniu poleceń) treści zadania, wskazywanie zależności zawartych w zadaniach i obliczeniach rachunkowych.
  • Przedstawianie zadań poprzez graficzne obrazowanie ich treści.
  • Zapisywanie terminologii matematycznej i kluczowych punktów na tablicy.
  • Ćwiczenia obniżonych funkcji percepcyjno-motorycznych.
  • Dostosowanie tempa pracy do możliwości dziecka.
  • Wzmacnianie samooceny dziecka poprzez wyrażanie wiary w jego możliwości, docenianie osiągnięć, stosowanie pozytywnych informacji zwrotnych.

Nauczyciel matematyki może ułatwić uczniowi z dyskalkulią wykazanie się na sprawdzianach poprzez:

  • Przygotowanie tekstów zadań tak, aby mogły być łatwo odczytane przez ucznia (wielkość, rodzaj i kolor czcionki).
  • Pozostawienie zwiększonego odstępu między kolejnymi tekstami.
  • Pozwalanie na korzystanie z dużej ilości dużych kartek w kratkę, tak, aby każde zadanie uczeń mógł rozwiązywać na osobnej stronie.
  • Przygotowanie dziecku napisanych na kartce działań (pozwoli to uniknąć popełnienia błędu podczasprzepisywania zadań z tablicy).
  • Pozwolenie na stosowanie innych metod rozwiązywania zadań, niż przedstawione na lekcji, jeśli tylko są poprawne.
  • Dopuszczenie możliwości korzystania z kalkulatora (o ile takie jest zalecenie Poradni).
  • Zwracanie uwagi na tok rozumowania ucznia.

Należy podkreślić fakt, że dyskalkulia sprzyja trudnościom nie tylko w matematyce, ale również w zakresie nauki i przekazywania wiedzy z innych przedmiotów. W związku z tym istotne jest, aby z opinią Poradni zapoznali się wszyscy nauczyciele uczący dziecko. Ważne jest również, aby posiadali oni wiedzę w jakim zakresie dziecko, które ma trudności, np.: z logicznym myśleniem arytmetycznym, zrozumieniem pojęcia liczby, wyobraźnią przestrzenną, może wykazywać kłopoty z nauką i wykonywaniem poleceń w dziedzinie historii, geografii lub kultury fizycznej.

Ogólne zasady pomocy udzielanej przez nauczyciela uczniom z dyskalkulią niezależnie od przedmiotu podkreślają potrzebę precyzyjnego przekazywania wiedzy uczniom poprzez rozpoczynanie lekcji od przypomnienia tematu lekcji poprzedniej, wprowadzanie nowych zagadnień od przedstawienia problemu globalnie, z podkreśleniem tego, co zamierzam osiągnąć, wyjaśnianie powodów danego sposobu postępowania, zachęcanie ucznia do wyrażania opinii czy w jego przypadku to jest skuteczne. Wskazane jest podsumowanie na końcu każdej lekcji. Niezwykle pomocne, w przypadku uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się jest stosowanie metod multisensorycznych. Zachęca się do kierowania uwagi ucznia podczas czytania do ważniejszych fragmentów, które muszą być przeczytane, unikania stosowania zwartego tekstu i powiększania go na tyle, na ile jest to możliwe. Dziecku z dyskalkulią może pomóc rezygnacja z wyrywania do natychmiastowej odpowiedzi, gdyż może mieć trudności z szybkim przypominaniem sobie dat, nazw, reguł, definicji, wzorów, nazw miesięcy, nazw dni tygodnia. W trakcie rozwiązywania zadań tekstowych należy sprawdzać, czy uczeń zdążył przeczytać tekst zadania i czy prawidłowo zrozumiał treść. W czasie sprawdzianów, jeśli jest takie zalecenie w opinii, należy zwiększyć ilość czasu potrzebnego na rozwiązanie zadania. Nauczyciel powinien względniać trudności uczniów dotyczące rozumienia i werbalizacji stosunków przestrzennych, które mogą przejawiać się trakcie nauki geometrii (różnicowanie, przekształcanie figur geometrycznych), geografii (określenie kierunków przestrzennych, orientacja na mapie), na lekcjach wychowania fizycznego (reagowanie na polecenia typu: zwrot w prawo, w lewo itp.). Dobrze jest zróżnicować formy sprawdzania wiadomości uczniów tak, by ograniczyć ocenianie na podstawie pisemnych odpowiedzi (sprawdziany ustne z ławki, odpytywać indywidualnie, często oceniać prace domowe).

Podsumowując, rola nauczyciela dziecka z diagnozą dyskalkulii powinna polegać na takim dostosowaniu metod nauczania i form sprawdzania wiedzy, które pozwolą dziecku na wykazanie swoich umiejętności i wkładu pracy. Rolą nauczytych obszarów funkcjonowania dziecka, także poza matematyką, w których może ono odnieść sukces.



opracowała mgr K. Chabowska - psycholog




         

Wszelkie prawa zastrzeżone © 2012 :: Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna nr 1 w Bydgoszczy